گیربکس اتوماتیک یکی از حساسترین و پیچیدهترین قطعات خودرو است که وظیفه انتقال قدرت از موتور به چرخها را بر عهده دارد. به دلیل حرارت زیاد ناشی از اصطکاک و عملکرد مداوم، گیربکس به سیستم خنککنندهای نیاز دارد تا دمای آن در محدوده مناسب باقی بماند. سیستم خنککننده گیربکس یا «Transmission Cooler» به این منظور طراحی شده است تا عمر مفید گیربکس را افزایش داده و از خرابیهای احتمالی جلوگیری کند. در این مقاله به بررسی کامل عملکرد سیستم خنککننده گیربکس، اهمیت آن و علائم نیاز به سرویس یا تعویض خواهیم پرداخت.
سیستم خنککننده گیربکس چیست و چگونه کار میکند؟
سیستم خنککننده گیربکس یا همان «Transmission Cooler» معمولا یک مبدل حرارتی است که وظیفه آن کاهش دمای روغن گیربکس است. این سیستم معمولاً به شکل یک رادیاتور کوچک یا کویل خنککننده در کنار رادیاتور اصلی خودرو نصب میشود.
روغن گیربکس از داخل گیربکس عبور میکند و حرارت زیادی را به خود جذب میکند. این روغن داغ به سیستم خنککننده منتقل شده و از طریق عبور از لولهها یا کویلهای این سیستم، با عبور هوا یا مایع خنککننده، دمای خود را کاهش میدهد. سپس روغن خنک شده مجدداً به گیربکس بازمیگردد و عملکرد روان و بدون مشکل گیربکس حفظ میشود.
اگر گیربکس خودرو شما مشکل پیدا کرده، پیشنهاد میکنیم از خدمات حرفهای گیربکس پلاس استفاده کنید.
اهمیت سیستم خنککننده گیربکس
- حفظ دمای مناسب روغن گیربکس: دمای بالای روغن گیربکس باعث کاهش خاصیت روانکنندگی آن میشود و این موضوع میتواند منجر به سایش قطعات داخلی گیربکس شود. سیستم خنککننده با کاهش دمای روغن، این مشکل را حل میکند.
- افزایش عمر گیربکس: با کاهش حرارت، قطعات گیربکس کمتر دچار فرسودگی میشوند و عمر مفید گیربکس به طور قابل توجهی افزایش مییابد.
- جلوگیری از خرابیهای ناگهانی: افزایش دمای بیش از حد ممکن است باعث سوختن قطعات حساس گیربکس شود که هزینههای تعمیر سنگینی را به دنبال دارد.
- بهبود عملکرد گیربکس: دمای بهینه روغن گیربکس باعث عملکرد بهتر تعویض دندهها و راندمان بالاتر گیربکس میشود.
علائم نیاز به سرویس یا تعویض سیستم خنککننده گیربکس
تشخیص به موقع مشکلات سیستم خنککننده گیربکس باعث جلوگیری از خرابیهای جدی میشود. برخی از علائم مهم عبارتند از:
گرمای بیش از حد گیربکس: اگر متوجه داغ شدن بیش از حد گیربکس یا بوی سوختگی روغن شدید، احتمالاً سیستم خنککننده به درستی عمل نمیکند.
نشت روغن گیربکس در اطراف سیستم خنککننده: وجود لکههای روغن در نزدیکی رادیاتور خنککننده یا لولههای متصل به آن نشاندهنده نشتی و احتمال آسیب دیدگی است.
کاهش عملکرد تعویض دنده: داغ شدن روغن ممکن است باعث کندی یا سختی در تعویض دندهها شود که نیاز به بررسی سیستم خنککننده دارد.
روشن شدن چراغ هشدار گیربکس: برخی خودروها مجهز به سنسور دمای روغن گیربکس هستند و در صورت بالا رفتن دما چراغ هشدار روشن میشود.
صدای غیرعادی از گیربکس: صدای زوزه یا ناله میتواند ناشی از حرارت زیاد و نقص در سیستم خنککننده باشد.
نگهداری و سرویس سیستم خنککننده گیربکس
برای حفظ سلامت سیستم خنککننده گیربکس، نکات زیر را رعایت کنید:
بررسی دورهای سطح و کیفیت روغن گیربکس: روغن باید تمیز و در سطح مناسب باشد تا سیستم خنککننده به خوبی عمل کند.
بازدید از رادیاتور و کویلها: گرد و غبار، خاک و آلودگی میتواند جریان هوا را کاهش دهد و باعث گرم شدن روغن شود. تمیز نگه داشتن این بخشها اهمیت دارد.
بازرسی لولهها و اتصالات: اطمینان از عدم وجود نشتی یا ترک در لولهها که میتواند عملکرد سیستم را مختل کند.
تعویض به موقع روغن گیربکس: روغن کهنه و آلوده توانایی خنککنندگی کمتری دارد و باید طبق جدول سرویس خودرو تعویض شود.
بررسی عملکرد فن خنککننده: فن رادیاتور باید به درستی کار کند تا هوای کافی برای خنککردن سیستم تامین شود.
زمان تعویض سیستم خنککننده گیربکس
سیستم خنککننده گیربکس به طور کلی بسیار بادوام است ولی در شرایط زیر نیاز به تعویض پیدا میکند:
وجود نشتی مکرر که قابل تعمیر نیست
آسیب دیدگی شدید مبدل حرارتی
گرفتگی و انسداد شدید که باعث کاهش جریان روغن میشود
خرابی یا عدم عملکرد صحیح فن خنککننده مرتبط با سیستم
نتیجهگیری
سیستم خنککننده گیربکس نقش حیاتی در حفظ سلامت و عملکرد گیربکس اتوماتیک دارد. مراقبت منظم، سرویسهای دورهای و توجه به علائم هشداردهنده میتواند از هزینههای سنگین تعمیر جلوگیری کند و عمر مفید گیربکس را افزایش دهد. توجه به این سیستم به عنوان یکی از بخشهای کلیدی خودرو میتواند تضمینکننده رانندگی ایمن و بدون دردسر باشد.