گیربکسهای اتوماتیک به واسطه ساختار پیچیده و عملکرد هوشمند خود، نیازمند کنترل دقیق و به موقع فشار روغن در مدارهای هیدرولیکی هستند. یکی از کلیدیترین قطعاتی که این کنترل را ممکن میسازد، شیرهای برقی یا سلونوئیدها (Solenoids) هستند. این شیرهای الکترومکانیکی با دریافت سیگنالهای الکتریکی از واحد کنترل گیربکس (TCU)، فشار روغن را در مسیرهای مختلف تنظیم کرده و باعث تعویض نرم و به موقع دندهها میشوند. ما، مجموعه گیربکس پلاس در این مقاله به معرفی انواع مختلف شیرهای برقی در گیربکسهای اتوماتیک، عملکرد و وظایف هر یک و اهمیت آنها در عملکرد کلی گیربکس میپردازیم.
۱. مفهوم و عملکرد کلی شیر برقی (سلونوئید) در گیربکس اتوماتیک
شیر برقی در واقع یک شیر هیدرولیکی است که به وسیله یک سیمپیچ الکتریکی کنترل میشود. وقتی جریان الکتریکی از سیمپیچ عبور میکند، یک میدان مغناطیسی تولید شده و باعث حرکت یک پیستون یا میله داخل شیر میشود. این حرکت سبب باز یا بسته شدن مسیر روغن در مدار هیدرولیک گیربکس میشود.
وظیفه اصلی این شیرها کنترل فشار و مسیر عبور روغن برای فعالسازی یا غیرفعالسازی کلاچها و باندهای گیربکس است که تعویض دندهها را امکانپذیر میکند. بدون سلونوئیدها، گیربکس اتوماتیک قادر به تغییر دندهها به صورت نرم و دقیق نخواهد بود.
برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص تعمیر گیربکس مورانو، بر روی لینک مورد نظر کلیک نمایید.
۲. انواع مختلف شیر برقی در گیربکس اتوماتیک و وظایف آنها
۱. سلونوئید تعویض دنده (Shift Solenoid):این نوع سلونوئید مسئول تغییر دندههای مختلف است. واحد کنترل گیربکس با ارسال سیگنال الکتریکی به سلونوئید، مسیر عبور روغن را تغییر میدهد و کلاچها و باندهای مرتبط با دنده مورد نظر را فعال یا غیر فعال میکند.
معمولاً هر دنده (بهخصوص در گیربکسهای چند سرعته مانند ۶، ۸، ۹ سرعته) یک یا چند سلونوئید تعویض دنده دارد که وظیفه کنترل دقیق تعویض دنده را بر عهده دارند.
۲. سلونوئید فشار (Pressure Control Solenoid):وظیفه این سلونوئید تنظیم فشار روغن در مدار هیدرولیکی گیربکس است. فشار مناسب روغن برای عملکرد صحیح کلاچها و باندها ضروری است. سلونوئید فشار با کنترل جریان روغن، فشار را افزایش یا کاهش میدهد تا تعویض دندهها نرم و بدون ضربه انجام شود.
این سلونوئید باعث جلوگیری از لغزش کلاچها و کاهش استهلاک قطعات داخلی میشود.
۳. سلونوئید کنترل گشتاور (Torque Converter Clutch Solenoid):این سلونوئید نقش حیاتی در فعالسازی و غیرفعالسازی سیستم قفلکننده مبدل گشتاور (Torque Converter Lock-up) دارد. با فعال شدن این سلونوئید، مبدل گشتاور قفل شده و نیروی موتور به طور مستقیم به گیربکس منتقل میشود.
این عملکرد باعث کاهش لغزش، بهبود مصرف سوخت و افزایش کارایی سیستم انتقال نیرو میشود.
۴. سلونوئید بای پس یا رلیکسیشن (Bypass or Relaxation Solenoid):این نوع سلونوئید برای کاهش فشار روغن یا تخلیه فشار در مدارهای خاص گیربکس استفاده میشود. به عنوان مثال، در زمانهایی که نیازی به فشار بالا نیست یا باید تعویض دندهای نرمتر انجام شود، این سلونوئید فعال میشود.
این قطعه نقش مهمی در افزایش طول عمر گیربکس و کاهش تنشهای مکانیکی دارد.
۳. نقش واحد کنترل گیربکس (TCU) در مدیریت شیرهای برقی
واحد کنترل گیربکس (Transmission Control Unit) یا TCU، مغز متفکر گیربکس اتوماتیک است که با دریافت دادههای مختلف از سنسورها و کامپیوتر موتور، تصمیمات لحظهای درباره تعویض دندهها میگیرد. TCU با ارسال سیگنالهای الکتریکی دقیق به سلونوئیدهای مختلف، جریان و فشار روغن را کنترل کرده و تعویض دندهها را هماهنگ میکند.
بدون این هماهنگی دقیق، عملکرد گیربکس دچار مشکل شده و ممکن است دندهها با تأخیر یا به صورت ناگهانی تعویض شوند که باعث کاهش عمر قطعات و نارضایتی راننده میشود.
۴. علائم خرابی شیر برقی و تاثیر آن بر عملکرد گیربکس
خرابی یا اختلال در هر یک از سلونوئیدهای گیربکس میتواند مشکلات متعددی ایجاد کند که مهمترین آنها عبارتاند از:
تعویض دندههای ناصحیح یا سخت: زمانی که سلونوئید تعویض دنده خراب شود، دندهها به درستی تعویض نمیشوند و ممکن است با تأخیر یا ضربه همراه باشند.
لغزش گیربکس: خرابی سلونوئید فشار میتواند باعث کاهش فشار روغن و لغزش کلاچها شود.
افزایش مصرف سوخت: عدم عملکرد صحیح سلونوئید کنترل گشتاور باعث میشود مبدل گشتاور به درستی قفل نشود و مصرف سوخت افزایش یابد.
روشن شدن چراغ هشدار گیربکس: ECU و TCU در صورت تشخیص اختلال در عملکرد سلونوئیدها، چراغ هشدار را روشن میکنند.
کدهای خطا در دیاگ: هنگام عیبیابی با دستگاه دیاگ، کدهای خطا مرتبط با سلونوئیدها نمایش داده میشود.
۵. روشهای تشخیص و تعمیر شیر برقی گیربکس
برای تشخیص خرابی سلونوئیدها، مراحل زیر معمولاً انجام میشود:
اتصال دستگاه دیاگ و خواندن کدهای خطا.
بررسی عملکرد سلونوئیدها به صورت الکتریکی (اندازهگیری مقاومت سیمپیچ و تست سیگنال).
تست فشار روغن گیربکس و بررسی عملکرد سیستم هیدرولیکی.
در صورت لزوم، باز کردن بدنه گیربکس برای دسترسی به شیرها و بررسی فیزیکی و تمیزکاری یا تعویض آنها.
تعمیر سلونوئیدها معمولاً نیازمند دانش فنی بالا و تجهیزات تخصصی است و توصیه میشود توسط تکنسینهای مجرب انجام شود.
۶. تکنولوژیهای نوین در شیرهای برقی گیربکس اتوماتیک
با پیشرفت تکنولوژی، سلونوئیدهای جدیدی با دقت و سرعت بالاتر تولید شدهاند که عملکرد گیربکسهای اتوماتیک مدرن را بهبود میبخشند. این سلونوئیدها دارای ویژگیهایی مانند پاسخدهی سریعتر، مصرف انرژی کمتر و قابلیت کنترل پالسهای با فرکانس بالا هستند.
در گیربکسهای پیشرفته مانند گیربکسهای ۸، ۹ و ۱۰ سرعته، تعداد سلونوئیدها افزایش یافته و سیستمهای کنترل پیچیدهتری برای بهبود دقت و هماهنگی تعویض دندهها به کار رفته است.
نتیجهگیری
شیرهای برقی یا سلونوئیدها از مهمترین اجزای گیربکس اتوماتیک هستند که نقش کلیدی در کنترل دقیق و به موقع تعویض دندهها و تنظیم فشار روغن دارند. آشنایی با انواع مختلف این شیرها و وظایف هر یک، اهمیت تشخیص سریع خرابی و تعمیر به موقع آنها را نشان میدهد. نگهداری درست و سرویسهای منظم گیربکس، به همراه استفاده از قطعات اصلی و استاندارد، میتواند عمر این قطعات حساس را افزایش داده و از هزینههای تعمیرات سنگین جلوگیری کند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص هزینه و خرید گیربکس اتوماتیک اوپتیما، بر روی لینک مورد نظر کلیک نمایید.