بروز ایراد در سیستم گیربکس خودرو، یکی از دغدغههای مهم هر رانندهای است. چرا که تعمیر گیربکس معمولاً هزینهبر، زمانبر و گاهی همراه با سردرگمی در تشخیص اولیه است. بسیاری از مالکان خودرو قبل از مراجعه به تعمیرگاه نمیدانند از کجا باید بررسی را آغاز کنند یا چه نشانههایی را جدی بگیرند. در نتیجه یا با اشتباه در تشخیص روبهرو میشوند یا تعمیرگاهها را بدون آگاهی لازم تحویل خودروی خود میدهند. در این مقاله سعی کردهایم یک چکلیست دقیق و گامبهگام ارائه دهیم تا بتوانید پیش از مراجعه به تعمیرگاه، تصویری نسبی از مشکل گیربکس خود داشته باشید و با آمادگی بیشتری وارد مرحله تعمیر شوید.
هزینه تعمیر گیربکس خود را پیش از اقدام، به صورت شفاف از گیربکس پلاس دریافت کنید.
تکاتی در مورد مشکلات احتمالی گیربکس خودروی خود
۱. توجه به رفتار دندهها هنگام رانندگی
یکی از سادهترین و در عین حال مهمترین روشهای تشخیص اولیه مشکلات گیربکس، دقت در عملکرد دندهها حین رانندگی روزمره است.
در صورتی که هنگام تعویض دندهها احساس لرزش، مکث طولانی یا صدای غیرعادی دارید، احتمال وجود ایراد در گیربکس بالاست. برای مثال اگر گیربکس اتوماتیک خودرو در تعویض دندهها کند عمل میکند یا از دندهای به دندهی دیگر نمیرود، این علائم میتواند نشانه وجود ایراد مکانیکی یا برقی باشد.
در گیربکسهای دستی، سخت جا رفتن دنده یا سر و صدای زیاد هنگام فشردن کلاچ و تعویض دنده، میتواند هشداری اولیه باشد.
۲. بررسی روغن گیربکس: سطح، رنگ و بو
قبل از مراجعه به تعمیرگاه، یکی از مهمترین گامها بررسی سطح و کیفیت روغن گیربکس است.
در گیربکسهای اتوماتیک معمولاً یک گیج مخصوص برای چک کردن سطح روغن وجود دارد. اگر سطح روغن پایین باشد، ممکن است نشتی وجود داشته باشد. رنگ روغن گیربکس باید قرمز روشن یا صورتی باشد؛ تیره شدن آن یا بوی سوختگی میتواند نشانهی اصطکاک زیاد و داغ شدن گیربکس باشد.
در صورتی که به تغییر رنگ یا بوی نامطبوع برخورد کردید، حتماً این نکات را یادداشت کرده و به تعمیرکار اطلاع دهید.
۳. شناسایی صداهای غیرعادی از ناحیه گیربکس
صدای ناله، زوزه، تقتق یا ضربه مانند از ناحیه زیر خودرو میتواند مرتبط با گیربکس باشد.
شنیدن صدا در حالت خلاص، در هنگام شتابگیری، یا در یک دندهی خاص میتواند به شما سرنخهایی از نوع ایراد بدهد. توجه داشته باشید که گاهی صداهای غیرعادی ممکن است مربوط به دیفرانسیل یا سیستم انتقال قدرت باشد، اما از آنجا که این صداها نشانهی زودهنگام خرابیهای احتمالی هستند، باید با دقت ثبت و گزارش شوند.
۴. بررسی نشتی روغن در محل پارک خودرو
پس از توقف شبانه یا چند ساعت پارک، زیر خودرو را بررسی کنید.
اگر لکهای قرمز، قهوهای یا تیره روی زمین دیده میشود، به احتمال زیاد نشتی از گیربکس است. محل دقیق نشتی را نمیتوان بدون بررسی تخصصی مشخص کرد، اما ثبت زمان و محل بروز نشتی اطلاعات مهمی در اختیار تعمیرکار قرار میدهد.
گاهی نشتی از کاسهنمدهای پلوس، فیلتر روغن گیربکس یا کارتل گیربکس است که اگر بهموقع تشخیص داده نشود، منجر به کاهش سطح روغن و آسیب جدی خواهد شد.
۵. بررسی واکنش خودرو به فشار پدال گاز
درحالت نرمال، خودرو باید متناسب با فشار پدال گاز شتاب بگیرد.
اگر گیربکس هنگام گاز دادن، واکنش کندی نشان دهد یا اصطلاحاً «لیز بخورد» (Slip)، یعنی دنده درگیر نشده یا نیرو بهدرستی منتقل نمیشود. این حالت در گیربکس اتوماتیک رایجتر است و ممکن است مربوط به خرابی کلاچها یا مشکلات در سیستم کنترل هیدرولیک باشد.
در گیربکس دستی هم این اتفاق با لغزش کلاچ همراه است که معمولاً به صورت بالا آمدن ناگهانی دور موتور و کاهش شتاب حس میشود.
۶. بررسی چراغهای هشدار و خطا در پشت آمپر
خودروهای مجهز به سیستم OBD-II معمولاً در صورت بروز ایراد در گیربکس، چراغ مخصوص (اغلب به شکل چرخدنده یا آچار) را روشن میکنند.
اگر چنین چراغی روشن شده، ثبت کد خطا با دستگاه دیاگ میتواند اولین گام در تشخیص دقیق باشد. برخی خطاها موقتی و قابل پاک شدن هستند، ولی بسیاری از خطاهای مربوط به شیر برقیها، سنسورها یا فشار هیدرولیک نیاز به تعمیر جدی دارند.
۷. تست حالتهای مختلف رانندگی (Drive، Reverse، Neutral، پارک)
گیربکس اتوماتیک را در حالتهای مختلف قرار دهید و دقت کنید خودرو چگونه واکنش نشان میدهد.
اگر در حالت Reverse یا Drive مکث زیادی وجود دارد یا ضربه شدیدی احساس میکنید، نشانهای از مشکل در فشار روغن، شیر برقی یا تورک کانورتور است. در حالت پارک یا خلاص نیز اگر خودرو کمی حرکت میکند، قفل پارک ممکن است ایراد داشته باشد.
۸. بررسی بوی سوختگی یا حرارت غیرعادی از ناحیه گیربکس
پس از رانندگی طولانی یا در ترافیک سنگین، اگر بوی سوختگی یا حرارت بالا از زیر خودرو حس کردید، باید این نشانه را جدی بگیرید.
این علامت معمولاً به دلیل افزایش بیش از حد دمای روغن گیربکس و فشار مضاعف روی قطعات داخلی است. چنین شرایطی در صورت تکرار میتواند به خرابی جدی منجر شود.
۹. دقت به عملکرد حالتهای دستی یا تیپترونیک (در صورت وجود)
اگر خودرو دارای حالت تعویض دنده دستی است (مانند تیپترونیک)، عملکرد آن را تست کنید.
اگر فرمانهای دستی را به درستی اجرا نمیکند یا فقط در یک یا دو دنده خاص باقی میماند، ممکن است ایراد در سنسور موقعیت، برد TCU یا شیرهای برقی باشد.
این تست ساده میتواند به تشخیص ایراد کمک بزرگی کند.
۱۰. یادداشت تمامی نشانهها برای ارائه به تعمیرکار
تمام مشاهدات خود را، حتی اگر جزئی به نظر میرسند، یادداشت کرده و در اختیار تعمیرکار قرار دهید.
گاهی نشانههای بهظاهر بیربط در کنار یکدیگر سرنخی مهم برای تشخیص دقیق فراهم میکنند. ارائه دقیق اطلاعات به تعمیرگاه، از اتلاف وقت، هزینه و اشتباهات رایج جلوگیری میکند.
نتیجهگیری:
بررسی مشکلات احتمالی گیربکس پیش از مراجعه به تعمیرگاه نهتنها باعث صرفهجویی در وقت و هزینه میشود، بلکه به شما کمک میکند با اطلاعات کافی و آگاهی از علائم موجود، بهتر با تعمیرکار مذاکره کنید و از اشتباه در تشخیص یا پرداخت هزینههای غیرضروری جلوگیری نمایید. یک چکلیست دقیق شامل بررسی سطح روغن، عملکرد دندهها، صداهای غیرعادی، واکنش خودرو و بررسی ظاهری میتواند مسیر تعمیر را بسیار سادهتر و کمهزینهتر کند. همیشه به یاد داشته باشید که آگاهی مالک خودرو، مهمترین ابزار در محافظت از خودرو و سرمایهاش است.