گیربکس اتوماتیک یکی از پیچیدهترین اجزای خودرو است که وظیفه انتقال قدرت موتور به چرخها را به شکلی نرم و هماهنگ انجام میدهد. اما گاهی اوقات مشکلاتی در عملکرد گیربکس به وجود میآید که میتواند رانندگی را سخت و حتی خطرناک کند. یکی از این مشکلات شایع، گیر کردن گیربکس اتوماتیک در یک دنده خاص است؛ مثلاً خودرو فقط در دنده ۳ حرکت میکند و دیگر قادر به تعویض دندهها نیست. این وضعیت نه تنها عملکرد خودرو را مختل میکند بلکه میتواند به گیربکس آسیب جدی وارد کند اگر به موقع رفع نشود. در این مقاله، به طور مفصل دلایل مختلف این مشکل، روشهای تشخیص و راهکارهای مناسب برای رفع آن را بررسی میکنیم.
روش های تشخیص دلایل گیر کردن یه دنده خاص
دلایل مکانیکی گیر کردن گیربکس در یک دنده خاص
گیربکسهای اتوماتیک مجموعهای پیچیده از دندهها، کلاچها، باندها و هیدرولیکها هستند که هماهنگی دقیق آنها باعث تعویض نرم دندهها میشود. خرابی در هر یک از این قطعات میتواند منجر به گیر کردن دنده شود:
خرابی باند (Band) یا کلاچ داخلی: باندها یا کلاچهای گیربکس وظیفه قفل کردن یا آزاد کردن چرخدندهها را دارند. اگر باند مخصوص دندههای پایینتر آسیب ببیند، ممکن است گیربکس فقط در دنده بالا مانند دنده ۳ یا ۴ باقی بماند.
مشکل در پمپ روغن گیربکس: پمپ روغن فشار لازم برای عملکرد سیستم هیدرولیک گیربکس را تامین میکند. اگر فشار روغن کافی نباشد، شیرهای هیدرولیکی قادر به تعویض دندهها نیستند و گیربکس ممکن است در یک دنده خاص گیر کند.
خرابی شیرهای سلونوئید (Solenoid): این شیرها با دریافت فرمان از کامپیوتر خودرو، جریان روغن را به قسمتهای مختلف گیربکس هدایت میکنند. خرابی یا گیر کردن یک شیر سلونوئید میتواند باعث شود فقط یک دنده فعال باشد.
خرابی مکانیکی چرخ دندهها یا پینیونها: آسیبهای فیزیکی به دندهها یا چرخدندههای داخلی ممکن است باعث شود تعویض دندهها به درستی انجام نشود.
اگر گیربکس خودرو شما مشکل پیدا کرده، پیشنهاد میکنیم از خدمات حرفهای گیربکس پلاس استفاده کنید.
عوامل الکترونیکی و نرمافزاری در گیر کردن دنده
گیربکسهای اتوماتیک مدرن به سیستمهای الکترونیکی مجهزند که کنترل تعویض دندهها را به عهده دارند. مشکلاتی در این سیستمها میتواند باعث اختلال عملکرد گیربکس شود:
خطا در سنسورهای سرعت ورودی و خروجی: این سنسورها اطلاعات مربوط به سرعت چرخش گیربکس را به واحد کنترل گیربکس (TCU) میفرستند. در صورت خرابی یا ارسال دادههای نادرست، سیستم ممکن است نتواند دندهها را به درستی تعویض کند.
مشکل در نرمافزار کامپیوتر گیربکس (TCU): گاهی اوقات نرمافزار کنترل گیربکس دچار اختلال یا نیاز به آپدیت دارد که میتواند به گیر کردن گیربکس در یک دنده منجر شود.
خطاهای ارتباطی بین ECU و TCU: این دو واحد باید هماهنگ عمل کنند تا تعویض دندهها به درستی انجام شود. مشکلات ارتباطی بین آنها میتواند اختلال در تعویض دنده ایجاد کند.
نشانهها و علائم گیر کردن گیربکس در یک دنده
تشخیص به موقع علائم مشکل گیربکس، میتواند از بروز خرابیهای بزرگتر جلوگیری کند:
خودرو فقط در یک دنده حرکت میکند و تعویض دنده صورت نمیگیرد.
احساس لغزش یا ناپایداری در دندهها.
چراغ هشدار گیربکس یا چراغ چک موتور روشن میشود.
کاهش شتاب و عملکرد خودرو.
صدای غیرعادی یا تقه از گیربکس.
راهکارهای تشخیص و تعمیر
بررسی کدهای خطا با دستگاه دیاگ: اولین و مهمترین گام استفاده از دستگاه دیاگ برای خواندن کدهای خطا است. این کدها میتوانند به دقیقتر شدن محل مشکل کمک کنند.
بازرسی سطح و کیفیت روغن گیربکس: روغن گیربکس باید در سطح مناسب و بدون آلودگی باشد. روغن کهنه یا کم بودن آن باعث کاهش فشار هیدرولیک و بروز مشکلات تعویض دنده میشود.
آزمون شیرهای سلونوئید: با تجهیزات تخصصی میتوان عملکرد شیرهای سلونوئید را تست کرد و در صورت معیوب بودن تعویض کرد.
بررسی سیستم هیدرولیک: نشتی یا انسداد در سیستم هیدرولیک گیربکس باعث میشود روغن به درستی جریان نیابد و دندهها تعویض نشوند.
آپدیت نرمافزار کنترل گیربکس: اگر مشکل از نرمافزار باشد، بهروزرسانی آن ممکن است مشکل را حل کند.
پیشگیری و نگهداری
برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی توصیه میشود:
سرویس دورهای گیربکس و تعویض به موقع روغن آن.
استفاده از روغن گیربکس با کیفیت و استاندارد توصیه شده توسط سازنده خودرو.
توجه به هرگونه تغییر در عملکرد گیربکس و مراجعه به تعمیرکار تخصصی در صورت بروز علائم غیرطبیعی.
عدم فشار آوردن بیش از حد به گیربکس در شرایط سخت مانند ترافیک طولانی یا رانندگی در سربالایی.