سرویس دورهای گیربکس اتوماتیک یکی از مهمترین بخشهای نگهداری خودروهای امروزی محسوب میشود. در حالی که بسیاری از مالکان خودرو ممکن است نسبت به تغییر روغن موتور یا تعویض فیلتر هوا آگاهی خوبی داشته باشند، اما هنوز هم درصد زیادی از افراد از جزئیات حیاتی سرویس گیربکس غافلاند. سرویس گیربکس نهتنها تضمینکننده عمر طولانیتر این قطعه پیچیده است، بلکه در کاهش هزینههای سنگین تعمیرات احتمالی نیز نقش حیاتی دارد. به همین دلیل، آشنایی کامل با چکلیستی که باید در هنگام مراجعه به تعمیرگاه در نظر گرفت، میتواند بهعنوان یک ابزار کنترلی قدرتمند برای مالک خودرو عمل کند. این چکلیست نهتنها باعث میشود که هیچ بخش مهمی از فرایند نگهداری نادیده گرفته نشود، بلکه مالک خودرو را در جایگاهی قرار میدهد که بتواند با آگاهی کامل، عملکرد تعمیرکار را نیز ارزیابی کند.
چند مورد برای یررسی سرویس دورهای گیربکس
بررسی دقیق سطح و کیفیت روغن گیربکس
اولین نکتهای که در هر سرویس دورهای باید از تعمیرکار درخواست کرد، بررسی دقیق سطح و کیفیت روغن گیربکس است. صرف مشاهده میزان روغن روی گیج، ملاک کافی برای اطمینان از سلامت گیربکس نیست. کیفیت روغن شامل بررسی رنگ، بو و وجود ذرات فلزی یا دوده در آن میشود. روغن گیربکس تازه باید شفاف، کمی قرمز یا زرد کهربایی باشد و بوی خاص سوختگی نداشته باشد. در صورتی که بوی سوختگی احساس شود یا رنگ روغن تیره شده باشد، ممکن است نشاندهنده دمای بالا یا اصطکاک بیش از حد در داخل سیستم گیربکس باشد که میتواند به خرابیهای جدیتر منجر شود.
فیلتر روغن گیربکس
دومین بخش حیاتی، بررسی وضعیت فیلتر روغن گیربکس است. بسیاری از مالکان تصور میکنند فیلتر فقط مخصوص روغن موتور است، اما فیلتر روغن گیربکس نیز نقشی کلیدی در جلوگیری از ورود ذرات معلق به مسیر روغنرسانی گیربکس ایفا میکند. اگر این فیلتر کثیف یا گرفته باشد، باعث اختلال در گردش روان روغن شده و فشار غیرطبیعی درون سیستم ایجاد میکند. از تعمیرکار باید خواست که فیلتر را باز کرده و نشان دهد آیا قابل تمیز کردن است یا نیاز به تعویض دارد. اگر خودرو در مسیرهای شهری پر ترافیک یا شرایط دشوار استفاده میشود، تعویض منظم فیلتر حتی زودتر از زمان توصیهشده توسط سازنده ضروری است.
در تعمیر گیربکس، تجربه و تخصص حرف اول را میزند؛ دقیقاً چیزی که در گیربکس پلاس پیدا میکنید.
نشتی در اطراف گیربکس
مورد بعدی، بررسی نشتی در اطراف گیربکس و زیر خودرو در ناحیه سینی زیر موتور است. بسیاری از نشتیهای جزئی که توسط رانندگان نادیده گرفته میشوند، در مراحل اولیه خود قابل پیشگیری هستند. از تعمیرکار باید خواست تا بهطور دقیق اتصالات، واشرها، اویلسیلها و نواحی اطراف گیربکس را از نظر رطوبت، روغنزدگی یا قطرهچکانی بررسی کند. در صورت مشاهده هرگونه رطوبت، باید علت آن بررسی و سریعاً رفع شود، چرا که حتی نشتیهای جزئی در درازمدت میتوانند باعث کم شدن سطح روغن و آسیب به اجزای داخلی گیربکس شوند.
عملکرد سیستم خنککننده روغن گیربکس
بخش مهم بعدی که نباید از آن غافل شد، بررسی عملکرد سیستم خنککننده روغن گیربکس است. گیربکسهای اتوماتیک مدرن عموماً دارای یک مسیر جداگانه برای گردش روغن از طریق رادیاتور خنککننده هستند. اگر این سیستم به درستی کار نکند، دمای روغن افزایش یافته و باعث فرسودگی سریعتر قطعات داخلی گیربکس میشود. بررسی سلامت شیلنگها، رادیاتور فرعی مخصوص گیربکس و عدم گرفتگی مسیرهای گردش روغن باید توسط تعمیرکار انجام شود. مالک خودرو میتواند از او بخواهد دمای کاری روغن گیربکس را پس از گرم شدن خودرو اندازهگیری کند تا مشخص شود آیا در بازه استاندارد قرار دارد یا نه.
عملکرد دندهها و زمان تعویض آنها
یکی دیگر از بخشهای قابل بررسی، عملکرد دندهها و زمان تعویض آنها در هنگام رانندگی تستی پس از سرویس است. از تعمیرکار باید درخواست شود که پس از انجام سرویس، خودروی شما را در خیابان یا خیابانهای اطراف تعمیرگاه بهصورت عملی امتحان کند. در این تست، توجه به نرمی یا خشکی تعویض دندهها، وجود هرگونه تاخیر، لرزش یا صدای غیرعادی میتواند اطلاعات دقیقی از سلامت کلی گیربکس در اختیار مالک قرار دهد. همچنین مالک خودرو باید تجربه خود از رانندگی پیش از سرویس را با عملکرد جدید مقایسه کند تا متوجه بهبود یا بروز مشکل جدید شود.
نوع و برند روغن
نکته بسیار مهم دیگر، شفافیت در اعلام نوع و برند روغن استفادهشده است. از تعمیرکار باید خواست که قوطی روغنها را نشان دهد تا مطمئن شود از روغنهایی با استاندارد تاییدشده توسط سازنده خودرو استفاده شده است. استفاده از روغنهای بینام و ارزانقیمت که فاقد مشخصات فنی تاییدشده هستند، میتواند در کوتاهمدت موجب آسیبهای برگشتناپذیر شود. همچنین مقدار روغن استفادهشده نیز باید دقیق باشد، زیرا کم یا زیاد بودن آن باعث ایجاد اختلال در فشار داخلی گیربکس میشود.
بررسی و ثبت کدهای خطا از طریق دستگاه دیاگ
یکی دیگر از مسائل مهم، بررسی و ثبت کدهای خطا از طریق دستگاه دیاگ تخصصی است. حتی اگر چراغ هشدار گیربکس روی صفحه کیلومتر روشن نشده باشد، ممکن است کدهای مخفی یا تاریخی ثبتشدهای در حافظه کامپیوتر گیربکس وجود داشته باشد. از تعمیرکار باید خواست که با استفاده از دیاگ تخصصی، تمامی کدهای خطای مرتبط با گیربکس را بررسی کرده و در صورت وجود، تحلیل دقیقی ارائه دهد. همچنین مالک باید از او بخواهد که بعد از سرویس، کدهای خطا را پاک کرده و در تست مجدد مطمئن شود که خطاها دوباره ظاهر نمیشوند.
بررسی وضعیت دستهدنده و کابلهای اتصال
نکته مهم دیگر، بررسی وضعیت دستهدنده و کابلهای اتصال آن با گیربکس است. در برخی موارد، سفت بودن دستهدنده، عدم قرار گرفتن دقیق در وضعیت پارک یا دنده عقب و یا بازی بیش از حد میتواند نشاندهنده اشکالاتی در اتصالات مکانیکی یا برقی باشد. این موارد اگر در زمان سرویس دورهای بررسی شوند، از بروز مشکلات در موقعیتهای حساس مانند توقف در شیب یا تعویض ناگهانی دنده جلوگیری میکنند.
در نهایت، مالک خودرو باید از تعمیرکار بخواهد که گزارش کامل مکتوبی از سرویس انجامشده ارائه دهد. این گزارش باید شامل زمان تعویض روغن، نوع و مقدار روغن، وضعیت فیلتر، نتیجه تست نشتی، تحلیل دیاگ، و توصیههای فنی برای سرویس بعدی باشد. نگهداری این گزارش در پرونده خودرو، به شما کمک میکند تا در سرویسهای بعدی، مقایسه دقیقتری داشته باشید و در صورت فروش خودرو نیز اطلاعات مستند و معتبری در اختیار خریدار قرار دهید.
در پایان باید گفت که مالک خودرو نباید هیچگاه فرایند سرویس گیربکس را بهطور کامل به تعمیرکار واگذار کند و خود را بیاطلاع فرض کند. با داشتن چکلیست ذهنی مشخص و دانستن اینکه چه چیزی باید پرسیده و بررسی شود، میتوانید عمر گیربکس خود را افزایش داده و هزینههای احتمالی آینده را بهشدت کاهش دهید. تعمیرکاران حرفهای نیز معمولاً از مشتریان آگاه استقبال میکنند، چراکه این موضوع نشاندهنده احترام متقابل به تخصص، زمان و سرمایه هر دو طرف است.